- Türk Medeni Kanunu sistemi içerisinde evlilik birliğini en hızlı, psikolojik ve ekonomik açıdan en az yıpratıcı biçimde sona erdiren hukuki yol ANLAŞMALI BOŞANMA DAVALARIDIR.
- Eşlerin boşanma iradesi başta olmak üzere evliliğin mali ve kişisel (mal paylaşımı, nafaka, tazminat, velayet gibi) tüm sonuçları üzerinde tam bir mutabakata varması esasına dayanır.
- Çekişmeli Boşanma Davalarına kıyasla daha hızlı ve daha az masraflı bir yöntemdir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 166. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenmiştir:
“Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.”
ANLAŞMALI BOŞANMANIN YASAL KOŞULLARI
- TMK m. 166/3 hükmü uyarınca eşlerin anlaşmalı olarak boşanabilmesi için kanun koyucu birtakım emredici şartlar aramıştır. Bu şartların varlığı halinde evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı kanunen karine olarak kabul edilir ve mahkemece tarafların KUSUR ARAŞTIRMASINA GİRİLMEZ VE BOŞANMAYA KARAR VERİLİR.
- Bir boşanma davasının anlaşmalı olarak görülebilmesi için ilk temel koşul, resmi evlilik tarihinden itibaren en az 1 yıl geçmiş olmasıdır. Evlilik süresi bir yılı doldurmamış çiftlerin kanunen anlaşmalı boşanma davası açması mümkün değildir; bu durumdaki eşlerin boşanabilmesi için çekişmeli boşanma davası açılması ve davanın diğer eş tarafından kabul edilmesi veya delillerle ispatlanması gerekir.
- İkinci koşul, eşlerin mahkemeye birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı boşanma davasını diğer eşin mahkeme huzurunda kayıtsız şartsız kabul etmesidir. Tarafların dava açılmadan önce kendi aralarında imzalayacakları anlaşmalı boşanma protokolünü dava dilekçesine eklemeleri usul ekonomisi açısından süreci hızlandıracaktır.
Tarafların Duruşmaya Bizzta Katılma Zorunluluğu
- Anlaşmalı boşanma davalarında halk arasında en çok yanılgıya düşülen konulardan biri duruşmaya katılım meselesidir.
- Tarafların kendilerini temsil eden bir avukatı bulunsa dahi, her iki eşin de duruşma salonunda bizzat hazır bulunması zorunludur.
- Kanun gereğince hâkim, tarafların iradelerini serbestçe açıkladıklarına bizzat kanaat getirmek için her iki eşi de doğrudan dinler; taraflardan birinin duruşmaya gelmemesi durumunda dava anlaşmalı olarak sonuçlandırılamaz ve çekişmeli yargılamaya dönüşür.
Protokolün Kapsamı ve Hakimin Takdir Yetkisi
- Anlaşmalı boşanmanın kabulü için eşlerin, boşanmanın mali sonuçları ile ortak çocukların geleceği konusunda eksiksiz bir mutabakata varmış olmaları şarttır. Hazırlanacak protokolde maddi tazminat, manevi tazminat, yoksulluk nafakası ve mal paylaşımına ilişkin düzenlemelerin açıkça yer alması gerekir.
- Ortak çocukların bulunması halinde ise velayetin hangi tarafta kalacağı, velayeti almayan taraf ile çocuk arasında kurulacak kişisel ilişkinin gün ve saatleri ve çocuk için ödenecek iştirak nafakası miktarı tereddüde yer bırakmayacak netlikte kararlaştırılmalıdır. Hâkim, tarafların belirlediği şartları kural olarak onaylar; ancak özellikle çocukların menfaatini veya tarafların dengesini zedeleyen bir husus görürse protokolde değişiklik önerebilir. Bu değişikliklerin taraflarca kabul edilmesi halinde boşanmaya karar verilir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme ile Kararın Kesinleşmesi
- Anlaşmalı boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesi olup, aile mahkemesinin bulunmadığı adliyelerde dava Asliye Hukuk Mahkemesi‘nda görülür.
- Yetki konusunda ise eşlerin yerleşim yeri veya son altı ayda birlikte oturdukları yer mahkemesi esas alınabileceği gibi, tarafların yetki itirazında bulunmaması şartıyla davanın açıldığı adliyede de yargılama yürütülebilir.
- Hâkimin duruşmada boşanma kararını sözlü olarak açıklamasının ardından gerekçeli karar yazılır; gerekçeli kararın taraflara tebliğ edilmesi ve yasal istinaf süresinin geçmesiyle ya da tarafların istinaf kanun yolundan feragat dilekçesi sunmasıyla karar kesinleşir ve nüfus müdürlüğüne tescil edilir.
- Hukuki hakların ve ortak çocukların geleceğinin eksiksiz güvence altına alınabilmesi adına sürecin başından itibaren bir boşanma avukatı rehberliğinde yürütülmesi telafisi imkânsız hak kayıplarını önleyecektir.
ANLAŞMALI BOŞANMA DAVASI İLE ÇEKİŞMEKLİ BOŞANMA DAVASI ARASINDAKİ FARKLAR NELERDİR ?
| ANLAŞMALI BOŞANMA DAVASI | ÇEKİŞMELİ BOŞANMA DAVASI | |
| NE KADAR SÜRER ? | 1 AY | 1 SENEDEN FAZLA |
| MAHKEME SÜRECİ | BİR DURUŞMADA BİTEBİLİR | BİRDEN FAZLA DURUŞMA VE DELİL TOPLAMA SÜRECİ VARDIR |
| PSİKOLOJİK YANSIMASI NEDİR? | DAHA AZ STRESLİ | DAHA STRESLİ VE YIPRATICI |
| KONTROL KİMDE ? | KARARLARI EŞLER VERİR | KARARLARI MAHKEME VERİR |