Çekişmeli Boşanma Davası Nasıl Açılır?

• Boşanma davası, eşlerden birinin boşanma avukatının mahkemeye sunduğu dava dilekçesiyle açılır.
• Eşler boşanma konusunda veya boşanmanın sonuçlarında anlaşamıyorsa dava çekişmeli olarak görülür.Dava açmadan önce doğru mahkemenin belirlenmesi, olayların açıkça anlatılması ve iddiaları destekleyen delillerin gösterilmesi önem taşır.

ÇEKİŞMELİ BOŞANMA NE DEMEKTİR ?

• Çekişmeli boşanma, eşlerin boşanıp boşanmama konusunda anlaşamaması hâlinde gündeme gelebileceği gibi; boşanmayı kabul edip velayet, nafaka veya tazminat gibi sonuçlarda uzlaşamamaları hâlinde de söz konusu olabilir.
• Mahkeme, ileri sürülen olayları ve delilleri değerlendirerek karar verir. Bu nedenle yalnızca boşanma isteğini belirtmek yeterli olmayabilir; talebin dayandığı olayların ve bunları destekleyen delillerin de açıklanması gerekir.

BOŞANMA DAVALARINDA GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME NERESİDİR ?

• Boşanma davalarında görevli mahkeme AİLE MAHKEMESİDİR Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde dava, ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNDE aile mahkemesi sıfatıyla görülür.
• Yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi veya eşlerin davadan önce son defa en az altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir (Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 168).

ÇEKİŞME BOŞANMA DAVA DİLEKÇESİNDE NELER BULUNMALI ?

• Dava dilekçesinde mahkemenin adı, tarafların adları ve adresleri, davacının T.C. kimlik numarası, varsa tarafların kanuni temsilcileri ile davacı vekilinin bilgileri, davanın konusu, boşanma talebinin dayandığı olaylar ve açıkça belirtilmiş talepler yer almalıdır. İddiaların dayandığı olayların anlaşılır ve mümkünse sıralı biçimde anlatılması; her olayın hangi delille kanıtlanacağının gösterilmesi gerekir. Dilekçede ayrıca hukuki sebepler ve imza bulunmalıdır (Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 119).
• Delil olarak olayın niteliğine göre yazışmalar, belgeler, fotoğraf ve kayıtlar ya da tanık anlatımları gösterilebilir. Her delilin hangi iddiayı desteklediğinin belirtilmesi, dosyanın anlaşılmasını kolaylaştırır. Delillerin mahkemece değerlendirilmesi somut olaya ve delilin niteliğine bağlıdır.
• Dava açıldıktan sonra yargılama aşamasında tarafların iddia ve savunmaları alınır; gösterilen deliller değerlendirilir ve gerekli görülen incelemeler yapılır. Mahkeme, dosyadaki bilgiler ve duruşmalarda ortaya konulan deliller doğrultusunda karar verir. Yargılamanın süresi, dosyanın kapsamı ve yapılması gereken işlemlere göre değişebilir.

ÇEKİŞMELİ BOŞANMA DAVASI SÜRERKEN ALINABİLECEK ÖNLEMLER NELERDİR ?

• Boşanma davası devam ederken hâkim; eşlerin barınması ve geçimi, malların yönetimi ile çocukların bakım ve korunması için gerekli geçici önlemleri alabilir. Bu önlemler, davanın sonucundan bağımsız olarak dava süresince ihtiyaçların karşılanmasına yöneliktir (TMK m. 169).

ÇEKİŞMELİ BOŞANMA DAVASINDA VELAYET VE KİŞİSEL İLİŞKİ HUSUSU

• Ortak çocuk varsa mahkeme, çocuğun durumunu ve üstün yararını dikkate alarak velayet ile çocuk ve diğer ebeveyn arasındaki kişisel ilişkinin nasıl düzenleneceğini değerlendirir. Velayet kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılması gerekir. Düzenleme, her dosyanın koşulları ve çocuğun yararı gözetilerek yapılır (TMK m. 182).

ÇEKİŞMELİ BOŞANMA DAVASINDA NAFAKA VE TAZMİNAT TALEPLERİ

• Boşanma davası sırasında geçim ve çocukların ihtiyaçlarına ilişkin geçici önlemler gündeme gelebilir.
• Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek taraf, kusuru diğer eşten daha ağır değilse ve diğer eşin mali gücü ölçüsünde yoksulluk nafakası isteyebilir. Nafakaya kendiliğinden hükmedileceği söylenemez; talebin koşulları değerlendirilir (TMK m. 175).
• Boşanma nedeniyle mevcut veya beklenen menfaatleri zarar gören kusursuz ya da daha az kusurlu taraf maddi tazminat talep edebilir.
• Boşanmaya yol açan olaylar nedeniyle kişilik hakkı saldırıya uğrayan tarafın manevi tazminat istemesi de mümkündür. Tazminat taleplerinin kabulü ve miktarı, kanuni koşullara ve somut olayın özelliklerine bağlıdır (TMK m. 174).

ÇEKİŞMELİ BOŞANMA DAVASI ÇEŞİTLERİ

• TMK, boşanma için özel sebeplerin yanı sıra evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayanan genel bir sebep de düzenler.
• Özel sebeplerde kanunda belirtilen olayın ve varsa süre ya da affetmeme koşulunun ortaya konulması gerekir.
• Genel sebepte ise ortak hayatın eşlerden sürdürülmesinin beklenemeyeceği ölçüde temelinden sarsılıp sarsılmadığı değerlendirilir.

1. ZİNA SEBEBİ İLE BOŞANMA DAVASI

• Eşlerden birinin zina etmesi, diğer eşe bu sebebe dayanarak boşanma davası açma hakkı verir. Dava hakkı, sebebin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmesiyle düşer. Zina eylemini affeden eş bu sebebe dayanamaz (TMK m. 161). İddianın somut olayda uygun delillerle desteklenmesi önemlidir.

2. HAYATA KAST, PEK KÖTÜ MUAMELE VEYA AĞIR DERECEDE ONUR KIRICI DAVRANIŞ SEBEBİ İLE BOŞANMA DAVASI

• Eşlerden birinin diğerinin hayatına kastetmesi, ona pek kötü davranması ya da ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunması bu özel boşanma sebebini oluşturabilir. Dava hakkı, sebebin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her hâlde sebebin doğumundan itibaren beş yıl geçmesiyle düşer. Eşini affeden taraf bu sebebe dayanamaz (TMK m. 162).

3. SUÇ İŞLEME VE HAYSİYETSİZ HAYAT SÜRME SEBEBİ İLE BOŞANMA DAVASI

• Eşlerden birinin küçük düşürücü bir suç işlemesi veya haysiyetsiz bir hayat sürmesi tek başına her durumda boşanma için yeterli değildir. Bu durum nedeniyle diğer eşten ortak hayatı sürdürmesinin beklenememesi de gerekir. Bu sebebe dayalı dava, kanun hükmü uyarınca her zaman açılabilir (TMK m. 163).

4. TERK SEBEBİ İLE BOŞANMA DAVASI

• Eşlerden birinin evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla diğerini terk etmesi veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmemesi hâlinde terk sebebi gündeme gelebilir. Ayrılığın en az altı ay sürmesi, terk durumunun devam etmesi ve hâkim ya da noter tarafından yapılan ihtarın sonuçsuz kalması gerekir.
• Terk sebebiyle dava açılabilmesi için yapılan ihtarda, terk eden eşe ortak konuta dönmesi için iki ay süre verilir ve dönmemenin sonuçları bildirilir. Altı aylık sürenin dördüncü ayı bitmeden ihtar istenemez; ihtardan sonra iki ay geçmeden de dava açılamaz. Eşini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı bir neden olmaksızın dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır (TMK m. 164).

5. AKIL HASTALIĞI SEBEBİ İLE BOŞANMA DAVASI

• Eşlerden birinin akıl hastası olması hâlinde, bu nedenle ortak hayatın diğer eş için çekilmez hâle gelmesi ve hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi gerekir. Bu koşulların birlikte bulunması hâlinde boşanma davası açılabilir (TMK m. 165).

6. EVLİLİK BİRLİĞİNİN TEMELİNDEN SARSILMASI SEBEBİ İLE BOŞANMA DAVASI

• Ortak hayatın eşlerden sürdürülmesinin beklenemeyeceği derecede evlilik birliği temelinden sarsılmışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir. Bu, belirli tek bir olaya bağlı olmayan genel boşanma sebebidir; ileri sürülen olayların evlilik birliğine etkisi somut dosyaya göre değerlendirilir.
• Davacı eşin kusuru daha ağırsa davalı eşin davaya itiraz hakkı olabilir. Ancak itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evliliğin sürmesinde eş ve çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir.
• Boşanma sebeplerinden biriyle açılan davanın reddine ilişkin karar kesinleştikten sonra bir yıl geçmesine rağmen ortak hayat yeniden kurulamamışsa, eşlerden birinin talebi üzerine evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı kabul edilerek boşanmaya karar verilebilir (TMK m. 166).

ÇEKİŞMELİ BOŞANMA DAVASININ ANLAŞMALI BOŞANMA DAVASINDAN FARKI

• Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması; eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin açtığı davayı kabul etmesi gerekir.
• Hâkim, tarafları bizzat dinler ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkında yapılan düzenlemeyi uygun bulmalıdır.
• Hâkim gerekli gördüğü değişiklikleri önerebilir; boşanmaya karar verilebilmesi için tarafların bu değişiklikleri kabul etmesi gerekir (TMK m. 166).
• Bu koşullarda anlaşma sağlanamıyorsa uyuşmazlık çekişmeli olarak görülebilir.

SONUÇ

Boşanma sebebinin belirlenmesi, olayların doğru biçimde anlatılması ve delillerin uygun şekilde gösterilmesi davanın değerlendirilmesinde önem taşır. Her dosyanın koşulları farklı olduğundan, dava açmadan önce olguların ve mevcut delillerin somut dosyaya göre hukuki değerlendirmesinin alınması yararlı olur.